نحوه فراگیری آوازخوانی توسط پرندگان

de42bcb4f0c5d6fc6bae032739496346

در میان گونه های متنوع پرندگان، طیفی وجود دارد که دارای صدایی زیبا و دلنشین هستند. پرندگان در ماه های آغار تولد قادر به خواندن آواز نیستند و با گذر زمان این توانایی را می یابند.

دانشمندان در حال تحقیق روی این مساله هستند که چگونه پرندگان آوازخوان می توانند ریتم آواها را حفظ کنند. محققان با استفاده از یک توصیف آماری دقیق که ریشه در مباحث ریاضی دارد، قصد دارند به این نتیجه برسند چرا یادگیری برخی مسائل برای مغز دشوارتر است.

ساموئل سابر که یک بیولوژیست از دانشگاه «اموری» آتلانتا است، می گوید تیم تحقیقاتی آنها توانسته برای نخستین بار مدل ریاضی آواهای شنیداری پرندگان را تهیه کند. در این تحقیق آنها از یک سنسور بخصوص برای ثبت آواها استفاده کرده اند.

دانشمندان بر این باورند که با استفاده از مدل ریاضی مذکور می توان توانایی یادگیری پرندگان را بهتر مورد بررسی قرار داد. پروفسور سابر می گوید که تیم تحقیقاتی وی اکنون امید دارد که بتواند الگوی ریاضی یادگیری در مورد سایر گونه های جانوری و حتی انسان را از این طریق کشف کند. نتیجه این پژوهش حاکی از آن است که پرندگان بالغ اشتباه های جزئی را خیلی سریع تر از اشتباه های بزرگ اصلاح می کنند.

شباهت نحوه یادگیری پرندگان و انسان ها

پروفسور سابر و همکارانش برای انجام آزمایش های خود از فنچ های بنگالی به عنوان الگوی تحقیقاتی استفاده کرده اند. هدف آنها این بوده که مکانیسم های مغزی را در یادگیری و اصلاح آواهای شنیداری مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند. لازم به ذکر است که جوجه های پرندگان نیز همچون نوزادان انسان با گوش دادن به صدای بزرگ ترها یاد می گیرند که آواها را چگونه ادا کنند. جوجه های فنچ بنگالی تنها چند روز پس از آن که از تخم خارج شدند، شروع به تقلید صدای والدین خود می کنند. سابر می گوید که آواز جوجه ها ابتدا خیلی متفاوت و از جهاتی هم بی نظم است. این نوع آوازخوانی اساسا شبیه صدای کودکان در زمانی است که می خواهند نحوه تلفظ کلمات را یاد بگیرند، اما فنچ های جوان همچنان تمرین را ادامه می دهند، به صدای خودشان گوش می دهند و سعی می کنند اشتباهاتی را که وجود دارد، اصلاح کنند.

در نهایت آنها با تمرین مداوم این توانایی را به دست می آورند که شبیه بزرگ ترها آواز بخوانند. پرندگان جوان درست مانند انسان ها اشتباه های عدیده ای انجام می دهند. هم پرندگان و هم انسان ها هرچه بزرگ تر می شوند، خطاهایشان کمتر می شود. یک تئوری وجود دارد مبنی بر آن که مغزهای بالغ بیشتر تمایل دارند اشتباه های بزرگ را از نظر دور نگه دارند و در عین حال عمده توجه خودشان را معطوف به اشتباه های کوچک تر کنند. برای اصلاح هر اشتباهی، مغز مجبور است بر اطلاعات دریافتی از حواسی مثل شنیدن و دیدن تکیه کند. مشکل اینجاست که در برخی اوقات حواس، چندان قابل اعتماد نیستند. به عنوان مثال اگر صدایی در محیط باشد، مغز ممکن است به هر دلیل آن را چندان حائز اهمیت تلقی نکند، در حالی که می تواند یک اشتباه محض باشد. ارتباط میان تغییرپذیری و یادگیری در عمل تشریح می کند چرا جوان ترها بیشتر تمایل به یادگیری دارند، در حالی که بزرگ ترها بندرت راضی به تغییر می شوند.

تجزیه و تحلیل مغز

یک خواننده اپرا و یک پرنده آوازخوان همیشه صداهایشان دستخوش تغییر می شود. مغز زمانی که نت های زیر و بم اشتباه را دریافت می کند از یک استراتژی خیلی ساده و منحصربه فرد استفاده می کند و آن ارزیابی صدا است. منظور از ارزیابی این است که مغز تجزیه و تحلیل می کند که آیا صدای اشتباه تنها ناشی از مشکل در خواندن سیگنال است یا این که یک اشتباه محض است. محققان درصدد برآمدند میان بزرگی اشتباه های صوتی و احتمال اصلاح آن توسط مغز ارتباطی برقرار کنند. به همین منظور آنها صدای فنچ های بنگالی را ضبط و سپس تغییراتی در آنها اعمال کردند. آنها با پخش این صدا برای پرنده این ذهنیت را به وی القاء کردند که آواها را اشتباه ادا کرده و فنچ ها پس از شنیدن نت های اشتباه در آوازهای بعدی خیلی سریع نت های اشتباه را تصحیح کردند. هر چه محققان دامنه اشتباه ها را بیشتر و ملموس تر کردند، توانایی یادگیری و اصلاح نیز در پرندگان کمتر شد تا این که در نهایت با پخش یکسری نت های زیر و بم کاملا اشتباه توانایی یادگیری در فنچ ها به طور کلی مختل شد. محققان پس از این آزمایش ها توانستند یک الگوی آماری از تاثیر اشتباه های صوتی بر میزان یادگیری پرندگان تهیه کنند.

تیم تحقیقاتی مزبور امیدوار است با استفاده از این چارچوب ریاضی بتواند شیوه های گفتاردرمانی انسان ها را نیز تا حد امکان بهبود بخشد. اگر نحوه یادگیری مغز شبیه سازی شود، می توان اشتباه ها را اصلاح و یادگیری را برای افراد گوناگون تسهیل کرد.

زندگی نامه یک مدیر ارشد ناسا: دکتر فیروز نادری

e52d54d951942272e56e2f4b9e3350be

ایرانی ها عموما به عنوان افرادی باهوش شناخته می شوند. حضور ایرانی ها در پست های کلیدی شرکت های معتبر و موفق نشان دهنده همین است.

آیا حیاتی در گذشته در مریخ وجود داشته یا این که در آینده بوجود خواهد آمد؟

دوم این که آیا اگر شرایط زندگی وجود داشته، آیا حیاتی هم بوجود آمده یا خیر؟

و سوال سوم این که آیا اگر حیاتی هم بوجود آمده است، در حال حاضر هم به شکلی خاص دیده می شود یا خیر؟

اینها سوالاتی است که دکتر فیروز نادری از مدیران ارشد ایرانی ناسا قرار است در این مطلب پاسخ دهد.

در سال ۲۰۰۴ میلادی نشریه ساینس دست به انتخاب ۱۰ رویداد تاثیرگذار علمی بشر زد و در راس آن فهرست، کاوش های روباتیک سیاره سرخ فام مریخ توسط دو کاوشگر روح (Spirit) و فرصت (opportunity) که نشانه هایی از وجود آب را کشف کرده بودند، قرار داشت. در پشت این ماموریت حضور مدیریت برجسته یک شخص نمایان بود و او کسی نبود جز دکتر فیروز نادری از سرشناس ترین ایرانی های حال حاضر دنیا. او در ۲۶ اسفند ۱۳۲۴ در شیراز به دنیا آمد، تحصیلات ابتدایی خود را در شیراز و دوره متوسطه را در دبیرستان اندیشه تهران به اتمام رساند.

سپس در سال ۱۹۶۴ به امریکا رفت و پس از تحصیلات کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته مهندسی برق، در سال ۱۹۷۶ تحصیلات دکترای خود را در رشته مهندسی الکترونیک در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی به پایان رساند. پس از اتمام تحصیلات خود در سال ۱۹۷۶ به وطن بازگشت و فعالیت خود را در مرکز سنجش از دور ایران در تهران آغاز کرد و پس از دو سه سال فعالیت، به دلیل نبود امکانات مورد نیاز برای بسط تحقیقات و پژوهش هایش کشور را به مقصد امریکا ترک کرد و در سال ۱۹۷۹، یعنی حدود ۳۶ سال پیش فعالیت خود را در ناسا آغاز کرد.

او در این مدت مشاغل فنی و مدیریتی متعددی را در زمینه ماهواره های مخابراتی متحرک، رادارهای سنجش از دور اقیانوسی، رصدخانه های تحقیقاتی اختر فیزیک و اکتشاف مریخ و سایر اجرام منظومه شمسی بر عهده داشت. نادری از سال ۱۹۹۶ مدیر برنامه منشاء حیات ناسا بود. در سال ۱۹۷۹ به «آزمایشگاه پیشرانش جت» (JPL) پیوست و به عنوان مدیر آزمایشات پروازی علوم فضا و مدیر طرح تفرق سنج ناسا به کار پرداخت.

او هم اکنون مدیریت ارشد برنامه ریزی استراتژیک JPL را برعهده دارد. وقتی این پست را پذیرفت، ناگهان ایمیل ها و پیام های بی شماری از سوی ایرانیان به سمت او سرازیر شد. خودش در این باره می گوید: «همان زمان بود که فهمیدم دنیا چقدر کوچک است. اما تا حدودی نگران شدم، چون می دیدم مسئولیتم به خاطر حساسیت های هموطنانم بیشتر شده است».

در سال ۲۰۰۰ میلادی دانشمندان بزرگ ناسا پس از دو بار ناکامی در هدایت و مدیریت پروژه اکتشافی مریخ تصمیم می گیرند که این پروژه ناموفق را متوقف کنند اما راه کارها و جدیت دکتر نادری باعث می شود که مدیریت این پروژه به او واگذار شود.

در سال ۲۰۰۱ تیم تحت مدیریتش موفق شدند مدار گرد اودیسه را به مدار مریخ بفرستند و مریخ نورد «روح» و سپس «فرصت» در پنجم بهمن سال ۲۰۰۴ بر سطح مریخ فرود آمد. دکتر نادری در این باره می گوید: «روح» را به دریاچه ای فرستادیم که فکر می کردیم در آنجا بتواند شواهدی از وجود آب یا حیات قدیمی یافت کند. اما در این مورد تیر ما به خطا رفت! «فرصت» نیز به جایی که پیش بینی می شد حاوی مواد معدنی نظیر هماتیت باشد فرستاده شد که توانست با کشف هماتیت که نشان دهنده وجود آب در گذشته است، کمک بزرگی به ما بکند».

گفتنی است در سال ۲۰۰۹ مریخ نورد بسیار پیشرفته و بزرگی به نام MSL که از سوخت اتمی استفاده می کرد به همراه یک لابراتوار مجهز علمی به فضا پرتاب شد و در سال ۲۰۱۰ به سطح مریخ رسید. آزمایشگاه سنگ و کانی به همراه ۸ جز آزمایشگر دیگر آزمایشگاه این مریخ نورد را تشکیل می دهند. اگر این ماموریت با موفقیت همراه باشد قدم بعدی، جست وجوی مستقیم حیات در مریخ در سال های پس از آن و حوالی سال ۲۰۱۶ خواهد بود. این ماموریت، در پی پاسخ به سه سوال و هدف اصلی اجرایی گردیده است:

در نظر گرفتن شرایط مریخ در طول تاریخ. آیا حیاتی در گذشته در آن وجود داشته یا این که در آینده بوجود خواهد آمد؟

دوم این که آیا اگر شرایط زندگی وجود داشته، آیا حیاتی هم بوجود آمده یا خیر؟

و سوال سوم این که آیا اگر حیاتی هم بوجود آمده است در حال حاضر هم به شکلی خاص دیده می شود یا خیر؟

همه مریخ نوردهای آینده به قصد رسیدن به پاسخ این سوالات است که راهی مریخ می شوند.

دکتر نادری در مورد سفر انسان به مریخ می گوید: «فرستادن انسان به مریخ به قدری مشکل و پیچیده خواهد بود که ارسال MSL و موفقیتش نیز نمی تواند پیش نیاز آن باشد. سه مرحله برای سفر به مریخ متصور است: پرتاب از زمین، هدایت از زمین تا مریخ و فرود در مریخ. بخش دوم این ماموریت آسان ترین قسمت آن خواهد بود و سختی آن فرود در مریخ و پرتاب از زمین است.

مشکل ترین فاز فرود در مریخ کند کردن سرعت فضاپیما است. در حال حاضر و در ماموریت های کنونی سپر حرارتی – چتر و موتورها می توانند سرعت را کاهش دهند. اما در زمانی که فضاپیمای حامل انسان بخواهد با ۲۰ تا ۲۵ برابر وزن و اندازه در سطح مریخ فرود آید کار کمی سخت تر خواهد شد. ما هنوز تکنولوژی مورد نیاز برای این کار را در اختیار نداریم.

هنگامی که از وی این سوال همیشگی پرسیده شد که سفر انسان به مریخ در چه تاریخی قابل تصور است؟ تخمین هایی که هم اکنون وجود دارد سال های بین ۲۰۱۵ و ۲۰۲۰ را زمان احتمالی سفر انسان به مریخ در نظر میگیرد. با توجه به مشکلاتی که متذکر شدید چه زمانی را می توانیم برای این سفر در نظربگیریم؟ گفت:

با توجه به مشکلات تکنولوژیکی و مالی که بر سر این راه وجود دارد به نظر نمیرسد تا نیمه این قرن بتوانیم تمامی امکانات این سفر را فراهم کنیم و باید تا دهه های آینده صبر کنیم. برای پاسخ به این پرسش باید به مقدمات پرتاب و تکنولوژی هایی که فعلا در اختیار داریم توجه کنیم. در ابتدا روی شاتل ها صحبت می کنیم.

اما پروژه شاتل ها به دلیل قدیمی شدن فن آوری های ساخت و هزینه های سنگین و خطراتی که داشته اند در سال ۲۰۱۰ بازنشسته شدند! اما ناسا در حال تعیین جانشین هایی برای شاتل ها است این پرنده های جدید دیگر شبیه به شاتل ها نبوده و به پروگرس ها فضا پیماهای روسی شباهت خواهند داشت که مکانیسمی شبیه به آنها دارند. در پروگرس ها مکان استقرار فضانوردان بالای موشک پرتاب کننده در نظر گرفته می شود که سیستم های جدید ناسا هم شبیه به آن خواهد بود. تاریخ شروع استفاده از این فضاپیماها سال ۲۰۱۴ در نظر گرفته شد.

این زمانی است که ناسا طبق زمانبندی های ماموریت های خود قصد دارد تا دوباره به ماه عزیمت کند ولی این بار دیگر شبیه به مسابقات فضایی دهه های اولیه عصر فضا که برای فتح ماه بین شوری و امریکا رقابت سختی بود جنگی بر سر فتح ماه نخواهیم داشت. تغیر پرتاب کننده ها و بالابر ها و همینطور سفر دوباره به ماه از مهمترین برنامه های ناسا طی دهه آینده خواهند بود. پس از این ما روی چگونگی سفر فضاپیماهای رفت و برگشت به مریخ و همینطور سفر انسان به سیاره سرخ برنامه ریزی می کنیم.

همانطور که قبلا متذکر شدم ما سه مشکل بزرگ برای رسیدن به مریخ خواهیم داشت که پرتاب به مریخ هدایت تا مریخ و فرود روی مریخ هستند اما یک مشکل دیگر هم هست! و آن هزینه های سنگین این ماموریت است که غیر قابل تصور خواهد بود. به طور مثال در زمان فرود اولین انسان به ماه با بودجه های کنونی نزدیک به ۷۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری دولت وقت ایالات متحده انجام شد تا امریکا برنده مسابقه فتح ماه با شوروی باشد مسابقه ای که سیاسی بود. این مبلغ هنگفت قسمت زیادی از هزینه های جاری دولت آن زمان را تشکیل میداد. ولی تخمین ما برای انجام سفر انسان به مریخ در حال حاضر رقمی بالغ بر ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار است !

مشکل سوم سلامت انسان در فضا و مریخ. سفر چند روزه به ماه و اقامت در آن از نظر فیزیولوژی بدن خطرات زیادی برای انسان نداشته و به مشکلی از این نظر بر نخوردیم.برنامه ای که حداکثر طی چند روز رفت و برگشت فضانوردان به ماه انجام میپذیرد. ولی سفر به مریخ کاملا متفاوت است. ما با تجهیزات کنونی حدود ۷ ماه زمان لازم خواهیم داشت تا فاصله بین زمین تا مریخ را طی کنیم ۷ ماه سفر در زمانی است که مریخ نزدیکترین فاصله را به ما داشته باشد.

در نظر بگیرید زمان برگشت هم باید در تاریخی باشد که دوباره مریخ نزدیکترین فاصله را به زمین داشته باشد تا همین ۷ ماه زمان برای رسیدن به زمین را صرف شود. پس از رسیدن به مریخ ۱۹ ماه طول خواهد کشید تا دوباره شرایط ایده عال برای بازگشت به زمین فراهم شود. یعنی فضانوردان زمانی در حدود ۱۴ ماه را در راه رفت و برگشت از مریخ هستند و ۱۹ ماه نیز باید در مریخ به سر برند. با این شرایط سخت میتوان در نظر گرفت که سفر انسان به مریخ نمی تواند طی یکی دو دهه آینده صورت گیرد.

دکتر نادری بارها مورد تقدیر قرار گرفته است که از آن جمله می توان موارد زیر را نام برد: بالاترین نشان ناسا «مدال خدمات برجسته»، انتخاب به عنوان فرد موثر سال ایالات متحده، لیبرال پرایز ۲۰۰۴ که پیش از او به پاپ بندیکت شانزدهم اعطا شده بود و نشان افتخار الیس آیلند در سال ۲۰۰۵ که از برنده گان قبلی آن می توان به بیل کلینتون، هنری کیسینجر، باب هوپ، محمدعلی کلی و فرانک سیناترا اشاره کرد.

میزان رشد فناوری فضایی بشر

۶fe82202828def0c64fd21c2adbb3b4e

بشر از هنگامی که توانست پرواز کند، آرزوی بلند پروازانه دیگری را پیدا کرد. کشف فضا و زندگی بر روی سیارات دیگر.

چندی پیش اعلام شد سازمان فضایی ایران برنامه راهبردی پیشنهادی خود را در ذیل نقشه جامع علمی و سند جامع توسعه هوافضای ایران تدوین کرده و آن را برای بررسی به کارگروه مشورتی ستاد نقشه جامع علمی کشور ارائه کرده است.

بنابر گزارش خبرگزاری ها، این برنامه ده ساله در سه محور اصلی اعزام انسان به فضا، ماهواره مخابراتی و ماهواره سنجش از راه دور تدوین شده است.

تهیه چنین برنامه هایی در بیشتر کشورهای صاحب فناوری فضایی متداول است و این کشورها با کار کارشناسی بسیار تلاش می کنند برنامه های خود را متناسب با شرایط و نیازهای کشور خود تدوین کنند. در این میان، کشور هند که یکی از موفق ترین کشورهای آسیایی در توسعه فناوری فضایی شناخته می شود به لحاظ شرایط فرهنگی و میزان توسعه یافتگی نسبت به کشورهایی مانند آمریکا، شباهت های بیشتری با کشورمان دارد.

توسعه فناوری در این کشور نیز براساس یک راهبرد مشخص و برنامه های چند ساله کوتاه مدت به پیش می رود. راهبرد کشور هند که مبتنی بر استفاده اقتصادی و کاربردی از فضاست در سند دوازدهمین برنامه پنج ساله فضایی این کشور بوضوح قابل مشاهده است. با نگاهی به برنامه فضایی هند می توان درس های خوبی برای استفاده در برنامه های فضایی کشورمان آموخت.

منطق یا احساس؛ مساله این است

فیلم های هندی به اغراق مشهورند. مدتی است اخبار فضایی که از این کشور می رسد نیز ما را به فضای سینمای بالیوود می برد. آن گونه که گاهی با شنیدن نام هند، فضانوردان لاغر اندام و سیه چرده ای در نظرمان می آید که در کپسول دو نفره ساخت سازمان فضایی کشورشان نشسته و آماده یک مسافرت طولانی به مریخ هستند. اما تنها با نیم نگاهی به سند دوازدهمین برنامه پنج ساله فضایی هند، هر عقل سلیمی در می یابد ۲ درصد بودجه فضایی هند که برای پروژه های فضانوردی در نظر گرفته شده، شاید بتواند فقط هزینه ساخت یک فیلم تخیلی هندی را در این زمینه تامین کند. این مساله به طور وضوح نشان می دهد، با وجود روحیه حساس اغلب هندی ها، بالیوود کمترین تاثیر را در تدوین راهبردهای برنامه فضایی هند داشته و استدلال هایی با پشتوانه منطق خالص و نه احساس، در پشت برنامه های فضایی هند قرار دارد.

نگاه به فضا از نوع هندی

حقیقت آن است که محدودیت های مالی این روزها گریبان اغلب سازمان های فضایی دنیا از جمله هند را گرفته و این کشور نیز که از دیرباز نگاهی اقتصادی به فضا داشت در برنامه جدید فضایی خود با بینشی واقع بینانه تر از پیش بر موارد غیرمحصولی فضایی بصراحت تاکید کرده و بودجه این بخش را نسبت به بودجه برنامه پیشین، بیش از ۸۷ درصد افزایش داده است، چرا که سیاستگذاران هندی معتقدند سرمایه گذاری روی این بخش در برنامه یازدهم منجر به پیشرفت این کشور در موارد متعددی مانند توسعه دانش، فرهنگسازی، افزایش رفاه عمومی، امنیت، دانش عمومی، پزشکی، آموزش و حتی دموکراسی شده است.

اولویت های سازمان فضایی هند

گروه ۳۸ نفره ای که هسته اصلی تدوین برنامه فضایی هند را به عهده داشته، اولویت های این برنامه را در حوزه هایی قرار داده که به لحاظ اقتصادی، امنیتی و نظامی کار آمد باشند. به همین دلیل این گروه، متشکل از نمایندگان نهادهای مختلف کشوری از وزارت کشورگرفته تا سازمان برنامه ریزی شهری و موسسه تغییرات اجتماعی، اولویت های فضایی هند را در زمینه های مخابرات، سنجش از دور، توسعه حامل ها و کاوش های فضایی تعیین کرده است. پیش بینی می شود سرمایه گذاری در این زمینه ها به گسترش کاربری های فضایی در حوزه های غیرمحصولی در آموزش، سلامت، توسعه روستایی، کشاورزی و مدیریت بلایای طبیعی بینجامد. علاوه بر این، تدوینگران برنامه با اختصاص ۲۰ درصد از بودجه فضایی این کشور به ارتقای فرآیندها، نشان داده اند اهمیت و لزوم بهبود مدیریت در سازمان فضایی کشورشان را بخوبی درک کرده اند.

علاقه هند به ماهواره های مخابراتی

توسعه ماهواره های مخابراتی از سرفصل های اصلی جدیدترین برنامه فضایی هند است. این کشور در نظر دارد ظرفیت ترانسپوندرهای ماهواره ای خود را به ۴۰۰ عدد در باندهای C، Ku،Ka و MSS تا پایان برنامه افزایش دهد. این کار قرار است با اختصاص ۱۱ ماهواره از ۳۲ ماهواره پیش بینی شده برای پرتاب در پنج سال آینده صورت گیرد. از طرفی پژوهشگران سازمان فضایی هند موظف شده اند به توسعه زیر ساخت ها برای ماهواره های مخابراتی در محدوده توان ۲۰ تا ۶۰ کیلووات بپردازند.

طعم شیرین ماهواره مخابراتی

در برنامه دوازدهم فضایی هند با تکیه بر افزایش قدرت توان این کشور در حوزه مخابرات ماهواره ای و همزمان با توسعه سامانه های فضایی به توسعه زیرساخت های لازم برای استفاده کاربردی از این توان فنی پرداخته شده و گسترش شبکه آموزش و پزشکی از راه دور و فناوری ارسال مستقیم به منازل (Direct to home) در نظر گرفته شده است. برنامه فضایی جدید کشور هند با نگاهی تدوین شده است که در امتداد دستاوردهای برنامه قبلی این کشور قرار گیرد. در برنامه پیشین با همین شیوه برنامه ریزی این کشور موفق شد بیش از ۳۸۲ بیمارستان را به تجهیزات لازم برای انجام پزشکی از راه دور مجهز کند. همچنین ۴۷۳ پایگاه اطلاع رسانی ماهواره ای در روستاهای هند راه اندازی شد. علاوه بر این، تلاش های بسیاری نیز در حوزه آموزش از راه دور صورت گرفت که به راه اندازی ۵۵ هزار مورد در سطح این کشور منجر شد.

توجه هند به پایش زمین از فضا

نظارت بر زمین از فضا، یکی دیگر از محورهای اصلی دوازدهمین برنامه فضایی هند است. پیش بینی ساخت ۱۱ ماهواره برای این منظور در پنج سال آینده نشان می دهد برنامه های سنجشی درست به اندازه برنامه های مخابراتی برای برنامه ریزان هندی اهمیت دارد.

این کشور که در برنامه فضایی پیشین خود توانست با کشف منابع آب شیرین بسیار در ده ایالت به وسیله ماهواره های سنجش از راه دور، پاسخ درخوری به چالش بحران آب در این ایالت ها بدهد، یکی از فعالیت های اصلی در برنامه فضایی جدید در این زمینه را بهبود و بهره برداری از سه مجموعه ماهواره های مشاهده زمین موجود خود تعریف کرده است. این مجموعه ماهواره ها تنها به پایش منابع طبیعی نمی پردازند و در اقیانوس شناسی نیز کاربردهای فراوانی دارند به گونه ای که هند در پنج سال گذشته موفق شد کلونی ماهی ها و جانداران دریایی را در آب های کشورش بخوبی مورد کاوش و جستجو قرار دهد. این کار کمک شایانی به صنعت شیلات در کشور هند کرد و در نگهداری از منابع دریایی این کشور نقش عمده ای داشت. علاوه بر این، یکی دیگر از امکانات مجموعه ماهواره های نظارت بر زمین کشور هند، قابلیت پیش بینی بلایای طبیعی است که در برنامه فضایی جدید به توسعه این بخش نیز توجه شایانی شده است و نهایتا تهیه نقشه های جغرافیایی برای کاربری های مختلف از دستاوردهای دیگر ماهواره های هندی بوده است که در برنامه دوازدهم نیز برای توسعه این بخش پیش بینی هایی صورت گرفته است.

توسعه همزمان فناوری و کاربرد

برنامه فضایی هند از یک الگوی مشخص برای توسعه همزمان زیرساخت های فنی و کاربردی در تمام بخش ها پیروی می کند. مانند موضوع مخابرات فضایی در اینجا هم، پژوهشگران هندی موظف شده اند در حالی که دیگر سازمان ها به توسعه کاربردها می پردازند، آنها نیز تلاش های خود را برای دست یافتن به امکانات تصویربرداری با دقت و کیفیت بالاتر متمرکز کنند. به​ این منظور ارتقای تجهیزات با هدف رسیدن به دقت کمتر از ۲۰ سانتی متر هدفگذاری شده است.

همچنین سازمان فضایی هند که طی برنامه فضایی پیشین به فناوری تصویربرداری میکروویو چند طیفی با دقت بالا دست پیدا کرد، در برنامه پنج ساله فضایی دوازدهم قصد دارد روش رنگ سنجی اقیانوسی را برای استفاده بهتر در تحقیقات زیست شناسی دریایی بهبود دهد.

هندی های عاقل

هند کشوری است که نشان داده است همان طور که پایه های فناوری فضایی خود را با راهبردی صحیح برنامه ریزی کرده بود، قاطعانه بر راهبردهای خود پافشاری کرده و حاضر نیست برنامه های فضایی خود را از مسیر معقول تحت هیچ شرایطی خارج کند. همین نکته باعث شده ثبات بسیار زیادی در اقدامات فضایی این کشور مشاهده شود و به این ترتیب شتاب هند در توسعه فضایی از آغاز تاکنون با روندی خوب ادامه یابد. همچنین ترکیب سیاستگذاران برنامه فضایی هند که از نمایندگان ارگان های مختلف و با توجه به میزان ارتباط آنها با کاربردهای فضایی تشکیل شده، نقش بسیار مهمی در حفظ این ثبات و جاری شدن فناوری های فضایی به بخش های مختلف این کشور داشته است.

دیگران، هندی ها را هدایت نخواهند کرد

ناوبری فضایی و زمان سنجی به لحاظ اهمیت فراوانی که در کاربردهای مختلف بویژه نظامی دارد، همواره در سبد برنامه های فضایی کشور هند قرار داشته است. برنامه فضایی دوازدهم این کشور نیز مانند گذشته ادامه این مسیر را در دستور کار سازمان فضایی هند قرار داده است. در این بخش ساخت و پرتاب شش ماهواره در پنج سال پیش روی پیش بینی شده است. ماموریت ماهواره های ناوبری هند به گونه ای تعریف شده است که در کاربری های ناوبری مورد نیاز کشور از جمله تعیین موقعیت، سرعت، ساعت جهانی، دقت افزایی در امور کشاورزی، سامانه یکپارچه سازی اطلاعات، شیلات و موارد مشابه دیگر استفاده شود. کشور هند مصمم است در پایان برنامه پنج ساله، سامانه ناوبری IRNSS خود را که چندین سال است برای توسعه آن فعالیت می کند، راه اندازی کند. در کنار این سامانه که از سه ماهواره زمین آهنگ و چهار ماهواره قطبی بومی بهره می گیرد، به توسعه سامانه GAGAN پرداخته می شود. با کمک این سامانه، هندی ها می توانند بهره گیری از سامانه جی پی اس آمریکا را برای استفاده خود بهبود دهند. علاوه بر این فعالیت ها، توسعه تجهیزات زمینی مورد نیاز، پایگاه ارسال داده (خط ارتباطی) و فناوری ارتباطات از راه دور TTC نیز در برنامه فضایی جدید کشور هند در بخش ناوبری فضایی به چشم می خورد.

فضانوردان چگونه انتخاب می شوند؟

ca83103d2b92f827d6138feebf731e3f

فضانوردی را می توان از دسته شغل های خاص دانست که تعداد کمی از میلیارد ها انسان می توانند آن را تجربه کنند.

به طور کلی عنوان «فضانورد» را به کسی اطلاق می کنند که بتواند تا ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری زمین سفر کند و به مرز فضا برسد. واقعیت این است که بیشتر فضانوردها رشته های تحصیلی مختلفی داشته اند؛ از هوانوردی گرفته تا مکانیک و علوم فضایی و رشته های مهندسی دیگر و حتی علوم پایه مثل فیزیک و ریاضی. بنابراین لزوما فضانورد نباید اخترشناس باشد. فقط در طراحی ماموریت های فضایی برای مطالعه سیاره ها، ستاره ها و کهکشان هاست که اخترشناسی و علوم فضایی در کنار همدیگر قرار می گیرند.

وقتی هنوز رویای سفر به فضا محقق نشده بود، اولین فضانوردها از بین باهوش ترین و باتجربه ترین هوانوردها انتخاب شدند. بعدها از میان دانشمندان و پژوهشگرهای رشته های مختلف نیز فضانوردهایی انتخاب شدند. آنها دوره های فضانوردی را پشت سر گذاشتند تا بتوانند آزمایش های مربوط به تخصص خود را در محیط بی وزنی انجام دهند. این دوره ها در مراکز ویژه تمرین فضانوردها برگزار می شود که از جمله آنها «شهر ستارگان» یا «مرکز فضایی گاگارین» در نزدیکی مسکو است. در ایران نیز بتازگی سازمان فضایی ایران اعلام کرده که دوره های مربوط به آموزش و تربیت فضانورد را بزودی با همکاری روسیه برگزار می کند. بنابر مصاحبه رئیس پژوهشکده سامانه های فضانوردی در اوایل خرداد امسال با خبرنگار علمی ایرنا، نخستین فضانوردهای ایرانی به احتمال زیاد از میان خلبان های هواپیماها انتخاب خواهند شد. بیشتر فضانوردها با پشتیبانی سازمان های فضایی دولتی انتخاب و آموزش داده می شوند. تا به امروز بیشتر از ۵۰۰ نفر از ۴۰ ملیت مختلف طعم فضانورد بودن را چشیده اند. این یعنی از هر ۱۴ میلیون نفر از جمعیت ۷ میلیاردی کره زمین فقط یک نفر توانسته زمین را از فضا تماشا کند. ایستگاه های فضایی در مدارهای پایین و نزدیک به زمین، بویژه ایستگاه فضایی بین المللی مقصد سفر بیشتر فضانوردان در فضا بوده است. این در حالی است که فقط ۲۴ فضانورد توانسته اند تجربه قرار گرفتن در مدار ماه یا نشستن بر سطح ماه را کسب کنند. فضانوردان مدت چندان طولانی را نمی توانند در فضا بمانند. آنها برای حفظ بافت های بدن شان و کاستن از آثار جانبی زندگی در شرایط بی وزنی ناگزیرند هر روز چند ساعت ورزش کنند. در بین فضانوردان، سرگئی کریکالوف به تنهایی ۸۰۳ روز را در چند مرحله سفر فضایی در فضا گذرانده است و در این زمینه رکورددار است. جوان ترین فضانورد تا به امروز ۲۵ سال و پیرترین فضانورد ۷۷ سال سن داشته است. فضانوردی خطرهای بسیاری نیز دارد. برای مثال در سانحه انفجار آپولو ـ ۱ و در سانحه های فضایی مثل انفجار شاتل های کلمبیا و چلنجر در مجموع حدود ۲۳ فضانورد کشته شدند.

رقابت های فضایی شرق و غرب

از آنجا که سازمان های فضایی ایالات متحده و شوروی سابق، در زمینه فناوری فضایی پیشگام بوده اند، تا به امروز ملیت بیشتر فضانوردها آمریکایی و روسی بوده است. در روسیه به فضانوردها، کیهان نورد می گویند. یوری گاگارین نخستین فضانورد جهان است و سال ۱۹۶۱ توانست حدود ۱۰۸ دقیقه در مدار زمین بماند. سپس روس ها توانستند سال ۱۹۶۵ نخستین راه پیمایی فضایی را انجام دهند؛ آلکسی لئونف کسی بود که این کار را در بیرون فضاپیمای ووسخود ۲ انجام داد. سرانجام در نبرد شرق و غرب بر سر فتح ماه، نیل آرمسترانگ سال ۱۹۶۹ توانست نخستین انسانی باشد که پا بر دنیای دیگری به جز زمین می گذارد. او و باز آلدرین در مأموریت آپولو ـ ۱۱ حدود ۵ / ۲ ساعت بر سطح ماه راهپیمایی کردند. سپس در ماموریت های بعدی آپولو، اقامت فضانوردان بر سطح ماه طولانی تر شد و نمونه برداری های وسیع تری از سطح ماه انجام گرفت. شوروی نیز ماموریت های بی سرنشین متعددی در مدار و روی سطح ماه انجام داد، اما هیچ وقت نتوانست به رویای فرود یک روس بر سطح ماه جامه عمل بپوشاند.

فضانوردهای گردشگر

از سال ۱۳۸۰ پای فضانوردهایی که با هزینه شخصی خودشان سفر می کردند به فضا باز شد. این فضانوردها از طریق سازمان فضایی روسیه برای اقامتی چندروزه در ایستگاه فضایی بین المللی حدود ۲۰ میلیون دلار پرداخت می کنند و البته لازم است برای چنین سفرها آموزش های ویژه فضانوردی را پشت سر بگذرانند و تمرین کنند. از جمله این فضانوردان انوشه انصاری است؛ فضانورد ایرانی ـ آمریکایی که با سفر خود به ایستگاه فضایی بین المللی در سال ۱۳۸۵ توانست عنوان نخستین بانوی گردشگر فضایی را از آن خود کند.

تجربه بی وزنی فقط در فضا؟

در زمین و در شرایط خاصی می توان شرایط بی وزنی را برای مدت کوتاهی ایجاد کرد. سازمان های فضایی معتبر جهان برای آموزش و تمرین فضانوردها از هواپیماهای معروف به گرانش صفر (Zero G) استفاده می کنند. روش کار به این صورت است که این هواپیماها مدام با زاویه تند اوج می گیرند و بعد از رسیدن به ارتفاع مناسب رو به پایین با زاویه شدید شیرجه می روند. در این شرایط به کمک اثر ناشی از سقوط آزاد، در محیط داخلی هواپیما برای لحظاتی حالت بی وزنی (مانند آنچه در مدار زمین تجربه می شود) ایجاد می شود.

آیا کم درآمدها هم می توانند به فضا بروند؟

۱۹۴۷۱۲۰f0a51781b7b1bfbc3754a46f8

تصور آینده خورشید و زمین در آینده و غیر قابل سکونت بودن آن فکر هر عاقلی را به خود مشغول می کند. چگونه می توان در آینده به مکانی امن و سیاره ای دیگر نقل مکان کرد؟

بسیاری تصور می کنند فضا فقط جای پولدارهاست. جای کشورهای ثروتمند که برای اسباب بازی های فضایی خود دلارهای کلان خرج می کنند تا با دستاوردهای آن قدرت نمایی کنند، اما واقعیت این است که امروزه فضا عرصه ای فانتزی نیست و همگان به ارزش آن آگاهند.

به همین دلیل است که بیش از ۸۰ کشور جهان از دارا و ندار برای خود آژانس، سازمان یا نهادی دارند که متولی توسعه فضایی کشورشان است. در این میان هرچند کشورهای قدرتمند با توان مالی بالا سهم بیشتری در توسعه فناوری های فضایی دارند و دنیای رسانه ها پر است از دستاوردهای رنگارنگ آنها درباره فناوری های عجیب و غریب فضایی یا تلاش برای پیاده کردن انسان روی کره مریخ و از این نوع خبرها، ولی دیگر کشورها هم بیکار ننشسته و هر کشوری بنا به بضاعت خود تلاش می کند از سفره گسترده فضا بهره ای بگیرد. کشورهای ثروتمند با بودجه های کلان فضایی فهرست متنوعی از پروژه های فضایی را دنبال می کنند. این در حالی است که کشورهایی با بودجه های کمتر سعی می کنند بر بخش های کاربردی و اصلی این برنامه ها تمرکز کنند تا با حداقل هزینه، بیشترین بهره را از فعالیت های فضایی خود ببرند. در ادامه با مهم ترین فعالیت های فضایی چند کشور آشنا می شویم.

بلاروس

فعالیت های فضایی در بلاروس در حوزه کاری آکادمی ملی علوم این کشور است و آژانس فضایی بلاروس تحت نظارت این آکادمی قرار دارد. میراث فضایی دوران شوروی برای بلاروس دو فضانورد بود که هم اکنون هر دو در روسیه مشغول فعالیت هستند. البته ریشه های فعالیت فضایی این کشور به هر حال در آن دوران قرار دارد. آژانس فضایی بلاروس که سال ۲۰۰۹ تاسیس شد محورهای کاری محدود اما هدفمندی را برای فعالیت های خود مشخص کرده است. تربیت متخصصان فضایی و ترویج دانش فضایی از کارهای زیربنایی است که به آن توجه می شود. از سوی دیگر بلاروس برنامه مشخصی برای توسعه سامانه های ماهواره ای خود دارد.

این کشور، اولین ماهواره خود را که یک ماهواره سنجش از دور بود و می توانست عکس های سیاه و سفید با قدرت تفکیک مکانی ۱.۲ متر و عکس های رنگی با قدرت تفکیک مکانی ۱۰.۵ متر بگیرد را پس از ۹ سال تلاش سال ۲۰۱۲ به فضا فرستاد. در حال حاضر نیز برنامه اصلی این کشور توسعه ماهواره های سنجش از دور زمین (ERS) با همکاری روسیه است. این سری ماهواره ها، از دقت بالایی برخوردار خواهند بود و اعلام شده تا سال ۲۰۱۵ یک ماهواره از این خانواده به نام تلسکوپ پرنده در مدار قرار خواهد گرفت، اما توسعه این ماهواره ها خود بخشی از یک برنامه بزرگ تر است که به موجب آن روسیه به توسعه زیرساخت های بلاروس ازجمله پایگاه زمینی کنترل ماموریت کمک می کند. تمام این برنامه ها در راستای پروژه ای مشترک میان کشورهای روسیه، اوکراین، قزاقستان و روسیه تحت عنوان توسعه سامانه مطالعات جغرافیایی قرار دارد.

از دیگر برنامه های بلاروس که توسط آکادمی ملی علوم این کشور برنامه ریزی شده، توسعه سامانه های مخابرات فضایی، ایستگاه های زمینی دریافت و تحلیل داده های ماهواره ای و سامانه ملی موقعیت یابی و زمان سنجی است.

آذربایجان

آژانس فضایی آذربایجان یکی از سازمان های فضایی نسبتا قدیمی است که سنگ بنای آن زمان شوروی سابق و ابتدای دهه ۹۰ گذاشته شد. صنایع فضایی آذربایجان ابتدا برای تولید برخی تجهیزات مورد نیاز شوروی ایجاد شد، اما با فروپاشی شوروی این صنایع تعطیل شد و هم اکنون نیز کارخانجات مربوطه از رده خارج شده اند.

دور بعدی فعالیت های فضایی آذربایجان با توجه خاص به ماهواره های مخابراتی و براساس همکاری با کشورهای غربی سال ۲۰۱۳ به ثمر نشست. آذربایجان ابتدا به توسعه ایستگاه های زمینی کوچک مخابرات ماهواره ای پرداخت و همزمان ساخت ماهواره های سری Azerspace توسط شرکت بوئینگ را در دستور کار قرار داد. اولین عضو این خانواده سال ۲۰۱۳ به فضا پرتاب شد. از سوی دیگر ایرباس نیز برای ساخت ماهواره های نظارت بر زمین سری Spot به صنایع فضایی آذربایجان وارد شد تا این کشور علاوه بر آمریکا از همکاری با کشورهای اروپایی نیز سود ببرد.

قزاقستان

پایگاه پرتاب فضایی بایکانور، اولین چیزی است که با شنیدن نام قزاقستان به ذهن می رسد. این پایگاه قدیمی از دیرباز سرمنشاء ایجاد و ادامه کار بخشی از صنعت فضایی قزاقستان بوده که عمدتا به حوزه پرتابگرها مرتبط می شود. این پایگاه همچنین محور همکاری روسیه با قزاقستان است.

اما فعالیت های فضایی قزاقستان که با رهبری طلعت موسابایف، از فضانوردان کارکشته جهان هدایت می شوند، منحصر به بایکانور نیست و این کشور همکاری نزدیکی با ایتالیا برای توسعه ماهواره های مخابراتی دارد. اولین محصول این همکاری با نام Kazsat ۱ یک سال پیش از تولد سازمان فضایی قزاقستان و سال ۲۰۰۶ به فضا پرتاب شد. ماهواره Kazsat ۲ نیز به دنبال آن در سال ۲۰۱۱ به فضا رفت و هم اکنون دو کشور برای توسعه این خانواده از ماهواره ها به همکاری خود ادامه می دهند.

کره جنوبی

موسسه تحقیقات هوافضایی کره که از سال ۱۹۸۹ فعالیت خود را آغاز کرد، متولی توسعه صنعت فضایی در این کشور است. این موسسه تمرکز خود را بر توسعه چند پلتفرم ماهواره که عمدتا کاربری چند منظوره دارند و همچنین ساخت ماهواره بر KSLV قرار داده است. همسایگی با کره شمالی موجب شد تا کره جنوبی اولین فعالیت خود را برای رسیدن به ماهواره ای چند منظوره با توانایی عکسبرداری دقیق انجام دهد. این فعالیت ها به ساخت سری ماهواره های Arriang منجر شد. از سوی دیگر اهمیت ماهواره های مخابراتی این کشور را بر آن داشت تا توسعه پلتفرم سری Coms را پیگیری کند. این خانواده از ماهواره ها همچنین به منظور تهیه تصاویر هواشناسی و انجام تحقیقات اقیانوس شناسی به کار می روند. علاوه بر این دو پلتفرم، کشور کره جنوبی ماهواره های تحقیقاتی سری Stsat را نیز در دستور کار قرار می دهد.

فارغ از فعالیت های انجام شده توسط موسسه تحقیقات هوافضایی کره، دولت این کشور به منظور جلب اشتیاق جوانان خود به کسب علم و دانش ۲۸ میلیون دلار را هزینه تربیت فضانورد و فرستادن آن به فضا توسط روسیه کرده است.

مالزی

مالزی ازجمله کشورهایی است که برای توسعه فناوری فضایی به تاسیس یک آژانس فضایی در سال ۲۰۰۲ پرداخت. هرچند برنامه فضانورد مسلمان این کشور که در راستای پروژه اولین مالزیایی فضانورد تعریف شد سر و صدای بسیاری به پا کرد، اما واقعیت این است که مالزی هزینه چندانی برای آن نداد و بیشترین بهره تبلیغاتی را از آن گرفت؛ چراکه می توان گفت این برنامه امتیازی بود که روسیه در جریان خرید هواپیماهای سوخوی به مالزی داد و تمام هزینه های آموزش فضانورد را تقبل کرد. از طرفی برنامه فضانورد مسلمان درواقع تدوین قوانین و احکام اسلامی ازجمله تعیین اوقات شرعی و جهت قبله برای فضانوردان مسلمان بود، اما برنامه اصلی توسعه فضایی مالزی چیز دیگری است.

این کشور توسعه چند پلتفرم ماهواره ای را با اهدافی مشخص دنبال می کند. یک سری از ماهواره های نظارت بر زمین مالزی بر پایه میکرو ماهواره های خانواده Tiungsat قرار گرفته اند که با انتقال فناوری از کشور انگلیس در حال توسعه هستند. مالزی از سوی دیگر پروژه ساخت ماهواره های نظارت بر زمین بومی تحت عنوان Razksat را دنبال می کند. گفته می شود این ما هواره ها که برای قرار گرفتن در مدار پایینی زمین طراحی می شوند قادر به تهیه عکس هایی با دقت تفکیک بالا هستند. علاوه بر این برای توسعه ماهواره های مخابراتی مدار ژئو، مالزی ساخت ماهواره های سری Mesat را به شرکت بوئینگ واگذار کرده است. اولین عضو این خانواده سال ۱۹۹۶ به فضا پرتاب شد و پس از آن تاکنون دو ماهواره دیگر از این سری برای مالزی ساخته و پرتاب شده اند، اما اینها تمام آرزوهای مالزی برای دستیابی به فضا نیستند و این کشور در حال توسعه ماهواره بر خود با همکاری ژاپن نیز هست تا به عنوان یک قدرت فضایی واقعی با دسترسی مستقل به فضا مطرح شود.

اندونزی

موسسه ملی هوانوردی و فضای اندونزی که سال ۱۹۶۳ تشکیل شد با توجه به موقعیت جغرافیایی مناسب این کشور برای پرتاب های فضایی پروژه های متعدد تاسیس پایگاه های پرتاب را با همکاری روسیه در دستور کار اصلی خود دارد. به دنبال این برنامه اندونزی بشدت مشتاق توسعه ماهواره برهای بومی برای خود است و تاکنون دو پروژه RX و RPS را در این زمینه کلید زده است. علاوه بر این توسعه ساندینگ راکت ها بخشی دیگر از برنامه فضایی این کشور را تشکیل می دهد.

اندونزی تلاش می کند تا از دانش متخصصان اوکراینی برای سرعت بخشیدن به پیشرفت های خود در این مسیر بهره بگیرد. همچنین این دو کشور برای توسعه ماهواره های اندونزی با یکدیگر موافقتنامه امضا کرده اند. با وجود این آمریکا و آلمان شرکای اصلی اندونزی در حوزه توسعه ماهواره ها هستند. این کشور ساخت ماهواره های مخابراتی خود را تحت سری Palapa به دست شرکت بوئینگ سپرده و برای گسترش دانش متخصصان خود به توسعه ماهواره کوچک تحقیقاتی Lapar با همکاری آلمان روی آورده است.

پاکستان

برنامه های فضایی در کشور پاکستان بشدت تحت تاثیر رقابت های این کشور با هند قرار دارد. کمیته تحقیقات فضایی پاکستان که از سال ۱۹۶۱ مشغول فعالیت است تاکنون موفقیت های بسیاری را در زمینه توسعه انواع ماهواره برها و ماهواره ها کسب کرده است. فرستادن ماهواره بر رهبار به ارتفاع ۱۳۰ کیلومتری در سال ۱۹۶۲ این کشور را به عنوان سومین قدرت آسیایی با توانایی انجام چنین پرتاب هایی مطرح کرد. ماهواره بر چند مرحله ای هاتف نیز از دیگر دستاوردهای پاکستان بود که سال ۱۹۸۹ توانست ۱۵۰ کیلوگرم محموله را در ارتفاع ۶۰۰ کیلومتری قرار دهد. جالب آن که یکی از اهداف اصلی این پروژه انجام کار مشترک توسط سازمان های پراکنده داخلی و به اشتراک گذاری تجربیات متخصصان این کشور با یکدیگر بود. پاکستان هم اکنون کار توسعه ماهواره بر شاهین را نیز در دست انجام دارد.

این کشور همچنین در توسعه ماهواره های بومی با کاربردهای مختلف ازجمله مخابراتی، نظارت بر زمین و هواشناسی نیز فعالیت داشته است. این فعالیت ها که در آغاز با همکاری کشورهای دیگر بویژه آمریکا صورت می گرفت در حال حاضر روی توسعه پلتفرم های ماهواره های Badr و Paksat تمرکز یافته است.

ترکیه

موسسه تحقیقات فناوری فضایی ترکیه که سال ۱۹۸۵ بنیانگذاری شد، هم اکنون در سه زمینه توسعه زیرساخت ها و پایگاه های زمینی، ماهواره برها و ماهواره ها مشغول فعالیت است، اما بزرگ ترین دستاوردهای این موسسه تاکنون در حوزه توسعه ماهواره ها بوده است. ترکیه تاکنون به توسعه پلتفرم های مختلفی با کاربردهای مخابراتی و نظارت بر زمین پرداخته است و فقط شمار ماهواره های مخابراتی سری Turksat که به فضا فرستاده شده اند به عدد ده می رسد. این ماهواره ها در ترکیه ساخته و فقط در برخی مدل های آنها از کمک ژاپنی ها استفاده شده است. ترکیه همچنین توسعه ۴ پلتفرم ماهواره های نظارت بر زمین را با اهداف مختلفی دنبال می کند. این کشور سال ۲۰۰۳ ماهواره سنجش از دور Bilsat را به فضا فرستاد. ترکیه همچنین با همکاری ایتالیا مشغول توسعه مدل های مختلف ماهواره های سری Goturk است. از طرفی ماهواره های خانواده Rasat نیز به عنوان یک پلتفرم بومی و توسط متخصصان ترک در حال ساخت است. علاوه بر این ها ترکیه به دانشگاه ها نیز توجه داشته و از ساخت ماهواره دانشجویی Itupsat حمایت کرده است.

نیجریه

نیجریه ازجمله کشورهای آفریقایی است که دستیابی به فضا را به عنوان یک هدف مهم ملی با جدیت دنبال می کند. این کشور تاکنون پنج ماهواره را با همکاری کشورهای چین و انگلیس در فضا قرار داده و هم اکنون به دنبال ساخت ماهواره بومی تا سال ۲۰۱۸ است. ماهواره های سری Nigersat که با همکاری انگلیسی ها ساخته شد، درواقع بخشی از یک برنامه بین المللی برای ایجاد یک منظومه ماهواره ای به منظور پایش بلایای طبیعی بود. نیجریه از این ماهواره ها همچنین برای پیدا کردن مناطق گسترش زیستگاه های پشه مالاریا و هشدار درباره شیوع بیماری استفاده می کند. ماهواره Nigcom که توسط چین ساخته شد و در اختیار نیجریه قرار گرفت نیز به عنوان اولین ماهواره مخابراتی قاره آفریقا سال ۲۰۰۷ پرتاب شد.

نیجریه توسعه ماهواره بر بومی تا سال ۲۰۲۵ را به عنوان برنامه های خود اعلام کرده و به گفته رسانه ها این کشور به این منظور مشغول مذاکره با کشور اوکراین برای انتقال فناوری است. علاوه بر این تربیت فضانورد توسط روسیه نیز در فهرست برنامه های آینده این کشور قرار دارد.

کلید موفقیت در کار فضایی بدون هزینه زیاد

نگاهی به مسیر طی شده و برنامه های آینده کشورهایی که با وجود بودجه کم فضایی علاقه مند به راهیابی به فضا هستند نشان می دهد، این کشورها هرچند بضاعت مالی اندکی دارند، اما با تکیه بر پروژه های کاربردی و توسعه عمیق تعداد محدودی پلتفرم ماهواره ای و انتخاب هوشمندانه در انجام خرید و همکاری یا بومی سازی در زمینه های مختلف بر مبنای محاسبات اقتصادی موفق شده اند بخوبی از مزایای فضا استفاده کنند.