میزان رشد فناوری فضایی بشر

۶fe82202828def0c64fd21c2adbb3b4e

بشر از هنگامی که توانست پرواز کند، آرزوی بلند پروازانه دیگری را پیدا کرد. کشف فضا و زندگی بر روی سیارات دیگر.

چندی پیش اعلام شد سازمان فضایی ایران برنامه راهبردی پیشنهادی خود را در ذیل نقشه جامع علمی و سند جامع توسعه هوافضای ایران تدوین کرده و آن را برای بررسی به کارگروه مشورتی ستاد نقشه جامع علمی کشور ارائه کرده است.

بنابر گزارش خبرگزاری ها، این برنامه ده ساله در سه محور اصلی اعزام انسان به فضا، ماهواره مخابراتی و ماهواره سنجش از راه دور تدوین شده است.

تهیه چنین برنامه هایی در بیشتر کشورهای صاحب فناوری فضایی متداول است و این کشورها با کار کارشناسی بسیار تلاش می کنند برنامه های خود را متناسب با شرایط و نیازهای کشور خود تدوین کنند. در این میان، کشور هند که یکی از موفق ترین کشورهای آسیایی در توسعه فناوری فضایی شناخته می شود به لحاظ شرایط فرهنگی و میزان توسعه یافتگی نسبت به کشورهایی مانند آمریکا، شباهت های بیشتری با کشورمان دارد.

توسعه فناوری در این کشور نیز براساس یک راهبرد مشخص و برنامه های چند ساله کوتاه مدت به پیش می رود. راهبرد کشور هند که مبتنی بر استفاده اقتصادی و کاربردی از فضاست در سند دوازدهمین برنامه پنج ساله فضایی این کشور بوضوح قابل مشاهده است. با نگاهی به برنامه فضایی هند می توان درس های خوبی برای استفاده در برنامه های فضایی کشورمان آموخت.

منطق یا احساس؛ مساله این است

فیلم های هندی به اغراق مشهورند. مدتی است اخبار فضایی که از این کشور می رسد نیز ما را به فضای سینمای بالیوود می برد. آن گونه که گاهی با شنیدن نام هند، فضانوردان لاغر اندام و سیه چرده ای در نظرمان می آید که در کپسول دو نفره ساخت سازمان فضایی کشورشان نشسته و آماده یک مسافرت طولانی به مریخ هستند. اما تنها با نیم نگاهی به سند دوازدهمین برنامه پنج ساله فضایی هند، هر عقل سلیمی در می یابد ۲ درصد بودجه فضایی هند که برای پروژه های فضانوردی در نظر گرفته شده، شاید بتواند فقط هزینه ساخت یک فیلم تخیلی هندی را در این زمینه تامین کند. این مساله به طور وضوح نشان می دهد، با وجود روحیه حساس اغلب هندی ها، بالیوود کمترین تاثیر را در تدوین راهبردهای برنامه فضایی هند داشته و استدلال هایی با پشتوانه منطق خالص و نه احساس، در پشت برنامه های فضایی هند قرار دارد.

نگاه به فضا از نوع هندی

حقیقت آن است که محدودیت های مالی این روزها گریبان اغلب سازمان های فضایی دنیا از جمله هند را گرفته و این کشور نیز که از دیرباز نگاهی اقتصادی به فضا داشت در برنامه جدید فضایی خود با بینشی واقع بینانه تر از پیش بر موارد غیرمحصولی فضایی بصراحت تاکید کرده و بودجه این بخش را نسبت به بودجه برنامه پیشین، بیش از ۸۷ درصد افزایش داده است، چرا که سیاستگذاران هندی معتقدند سرمایه گذاری روی این بخش در برنامه یازدهم منجر به پیشرفت این کشور در موارد متعددی مانند توسعه دانش، فرهنگسازی، افزایش رفاه عمومی، امنیت، دانش عمومی، پزشکی، آموزش و حتی دموکراسی شده است.

اولویت های سازمان فضایی هند

گروه ۳۸ نفره ای که هسته اصلی تدوین برنامه فضایی هند را به عهده داشته، اولویت های این برنامه را در حوزه هایی قرار داده که به لحاظ اقتصادی، امنیتی و نظامی کار آمد باشند. به همین دلیل این گروه، متشکل از نمایندگان نهادهای مختلف کشوری از وزارت کشورگرفته تا سازمان برنامه ریزی شهری و موسسه تغییرات اجتماعی، اولویت های فضایی هند را در زمینه های مخابرات، سنجش از دور، توسعه حامل ها و کاوش های فضایی تعیین کرده است. پیش بینی می شود سرمایه گذاری در این زمینه ها به گسترش کاربری های فضایی در حوزه های غیرمحصولی در آموزش، سلامت، توسعه روستایی، کشاورزی و مدیریت بلایای طبیعی بینجامد. علاوه بر این، تدوینگران برنامه با اختصاص ۲۰ درصد از بودجه فضایی این کشور به ارتقای فرآیندها، نشان داده اند اهمیت و لزوم بهبود مدیریت در سازمان فضایی کشورشان را بخوبی درک کرده اند.

علاقه هند به ماهواره های مخابراتی

توسعه ماهواره های مخابراتی از سرفصل های اصلی جدیدترین برنامه فضایی هند است. این کشور در نظر دارد ظرفیت ترانسپوندرهای ماهواره ای خود را به ۴۰۰ عدد در باندهای C، Ku،Ka و MSS تا پایان برنامه افزایش دهد. این کار قرار است با اختصاص ۱۱ ماهواره از ۳۲ ماهواره پیش بینی شده برای پرتاب در پنج سال آینده صورت گیرد. از طرفی پژوهشگران سازمان فضایی هند موظف شده اند به توسعه زیر ساخت ها برای ماهواره های مخابراتی در محدوده توان ۲۰ تا ۶۰ کیلووات بپردازند.

طعم شیرین ماهواره مخابراتی

در برنامه دوازدهم فضایی هند با تکیه بر افزایش قدرت توان این کشور در حوزه مخابرات ماهواره ای و همزمان با توسعه سامانه های فضایی به توسعه زیرساخت های لازم برای استفاده کاربردی از این توان فنی پرداخته شده و گسترش شبکه آموزش و پزشکی از راه دور و فناوری ارسال مستقیم به منازل (Direct to home) در نظر گرفته شده است. برنامه فضایی جدید کشور هند با نگاهی تدوین شده است که در امتداد دستاوردهای برنامه قبلی این کشور قرار گیرد. در برنامه پیشین با همین شیوه برنامه ریزی این کشور موفق شد بیش از ۳۸۲ بیمارستان را به تجهیزات لازم برای انجام پزشکی از راه دور مجهز کند. همچنین ۴۷۳ پایگاه اطلاع رسانی ماهواره ای در روستاهای هند راه اندازی شد. علاوه بر این، تلاش های بسیاری نیز در حوزه آموزش از راه دور صورت گرفت که به راه اندازی ۵۵ هزار مورد در سطح این کشور منجر شد.

توجه هند به پایش زمین از فضا

نظارت بر زمین از فضا، یکی دیگر از محورهای اصلی دوازدهمین برنامه فضایی هند است. پیش بینی ساخت ۱۱ ماهواره برای این منظور در پنج سال آینده نشان می دهد برنامه های سنجشی درست به اندازه برنامه های مخابراتی برای برنامه ریزان هندی اهمیت دارد.

این کشور که در برنامه فضایی پیشین خود توانست با کشف منابع آب شیرین بسیار در ده ایالت به وسیله ماهواره های سنجش از راه دور، پاسخ درخوری به چالش بحران آب در این ایالت ها بدهد، یکی از فعالیت های اصلی در برنامه فضایی جدید در این زمینه را بهبود و بهره برداری از سه مجموعه ماهواره های مشاهده زمین موجود خود تعریف کرده است. این مجموعه ماهواره ها تنها به پایش منابع طبیعی نمی پردازند و در اقیانوس شناسی نیز کاربردهای فراوانی دارند به گونه ای که هند در پنج سال گذشته موفق شد کلونی ماهی ها و جانداران دریایی را در آب های کشورش بخوبی مورد کاوش و جستجو قرار دهد. این کار کمک شایانی به صنعت شیلات در کشور هند کرد و در نگهداری از منابع دریایی این کشور نقش عمده ای داشت. علاوه بر این، یکی دیگر از امکانات مجموعه ماهواره های نظارت بر زمین کشور هند، قابلیت پیش بینی بلایای طبیعی است که در برنامه فضایی جدید به توسعه این بخش نیز توجه شایانی شده است و نهایتا تهیه نقشه های جغرافیایی برای کاربری های مختلف از دستاوردهای دیگر ماهواره های هندی بوده است که در برنامه دوازدهم نیز برای توسعه این بخش پیش بینی هایی صورت گرفته است.

توسعه همزمان فناوری و کاربرد

برنامه فضایی هند از یک الگوی مشخص برای توسعه همزمان زیرساخت های فنی و کاربردی در تمام بخش ها پیروی می کند. مانند موضوع مخابرات فضایی در اینجا هم، پژوهشگران هندی موظف شده اند در حالی که دیگر سازمان ها به توسعه کاربردها می پردازند، آنها نیز تلاش های خود را برای دست یافتن به امکانات تصویربرداری با دقت و کیفیت بالاتر متمرکز کنند. به​ این منظور ارتقای تجهیزات با هدف رسیدن به دقت کمتر از ۲۰ سانتی متر هدفگذاری شده است.

همچنین سازمان فضایی هند که طی برنامه فضایی پیشین به فناوری تصویربرداری میکروویو چند طیفی با دقت بالا دست پیدا کرد، در برنامه پنج ساله فضایی دوازدهم قصد دارد روش رنگ سنجی اقیانوسی را برای استفاده بهتر در تحقیقات زیست شناسی دریایی بهبود دهد.

هندی های عاقل

هند کشوری است که نشان داده است همان طور که پایه های فناوری فضایی خود را با راهبردی صحیح برنامه ریزی کرده بود، قاطعانه بر راهبردهای خود پافشاری کرده و حاضر نیست برنامه های فضایی خود را از مسیر معقول تحت هیچ شرایطی خارج کند. همین نکته باعث شده ثبات بسیار زیادی در اقدامات فضایی این کشور مشاهده شود و به این ترتیب شتاب هند در توسعه فضایی از آغاز تاکنون با روندی خوب ادامه یابد. همچنین ترکیب سیاستگذاران برنامه فضایی هند که از نمایندگان ارگان های مختلف و با توجه به میزان ارتباط آنها با کاربردهای فضایی تشکیل شده، نقش بسیار مهمی در حفظ این ثبات و جاری شدن فناوری های فضایی به بخش های مختلف این کشور داشته است.

دیگران، هندی ها را هدایت نخواهند کرد

ناوبری فضایی و زمان سنجی به لحاظ اهمیت فراوانی که در کاربردهای مختلف بویژه نظامی دارد، همواره در سبد برنامه های فضایی کشور هند قرار داشته است. برنامه فضایی دوازدهم این کشور نیز مانند گذشته ادامه این مسیر را در دستور کار سازمان فضایی هند قرار داده است. در این بخش ساخت و پرتاب شش ماهواره در پنج سال پیش روی پیش بینی شده است. ماموریت ماهواره های ناوبری هند به گونه ای تعریف شده است که در کاربری های ناوبری مورد نیاز کشور از جمله تعیین موقعیت، سرعت، ساعت جهانی، دقت افزایی در امور کشاورزی، سامانه یکپارچه سازی اطلاعات، شیلات و موارد مشابه دیگر استفاده شود. کشور هند مصمم است در پایان برنامه پنج ساله، سامانه ناوبری IRNSS خود را که چندین سال است برای توسعه آن فعالیت می کند، راه اندازی کند. در کنار این سامانه که از سه ماهواره زمین آهنگ و چهار ماهواره قطبی بومی بهره می گیرد، به توسعه سامانه GAGAN پرداخته می شود. با کمک این سامانه، هندی ها می توانند بهره گیری از سامانه جی پی اس آمریکا را برای استفاده خود بهبود دهند. علاوه بر این فعالیت ها، توسعه تجهیزات زمینی مورد نیاز، پایگاه ارسال داده (خط ارتباطی) و فناوری ارتباطات از راه دور TTC نیز در برنامه فضایی جدید کشور هند در بخش ناوبری فضایی به چشم می خورد.

آیا کم درآمدها هم می توانند به فضا بروند؟

۱۹۴۷۱۲۰f0a51781b7b1bfbc3754a46f8

تصور آینده خورشید و زمین در آینده و غیر قابل سکونت بودن آن فکر هر عاقلی را به خود مشغول می کند. چگونه می توان در آینده به مکانی امن و سیاره ای دیگر نقل مکان کرد؟

بسیاری تصور می کنند فضا فقط جای پولدارهاست. جای کشورهای ثروتمند که برای اسباب بازی های فضایی خود دلارهای کلان خرج می کنند تا با دستاوردهای آن قدرت نمایی کنند، اما واقعیت این است که امروزه فضا عرصه ای فانتزی نیست و همگان به ارزش آن آگاهند.

به همین دلیل است که بیش از ۸۰ کشور جهان از دارا و ندار برای خود آژانس، سازمان یا نهادی دارند که متولی توسعه فضایی کشورشان است. در این میان هرچند کشورهای قدرتمند با توان مالی بالا سهم بیشتری در توسعه فناوری های فضایی دارند و دنیای رسانه ها پر است از دستاوردهای رنگارنگ آنها درباره فناوری های عجیب و غریب فضایی یا تلاش برای پیاده کردن انسان روی کره مریخ و از این نوع خبرها، ولی دیگر کشورها هم بیکار ننشسته و هر کشوری بنا به بضاعت خود تلاش می کند از سفره گسترده فضا بهره ای بگیرد. کشورهای ثروتمند با بودجه های کلان فضایی فهرست متنوعی از پروژه های فضایی را دنبال می کنند. این در حالی است که کشورهایی با بودجه های کمتر سعی می کنند بر بخش های کاربردی و اصلی این برنامه ها تمرکز کنند تا با حداقل هزینه، بیشترین بهره را از فعالیت های فضایی خود ببرند. در ادامه با مهم ترین فعالیت های فضایی چند کشور آشنا می شویم.

بلاروس

فعالیت های فضایی در بلاروس در حوزه کاری آکادمی ملی علوم این کشور است و آژانس فضایی بلاروس تحت نظارت این آکادمی قرار دارد. میراث فضایی دوران شوروی برای بلاروس دو فضانورد بود که هم اکنون هر دو در روسیه مشغول فعالیت هستند. البته ریشه های فعالیت فضایی این کشور به هر حال در آن دوران قرار دارد. آژانس فضایی بلاروس که سال ۲۰۰۹ تاسیس شد محورهای کاری محدود اما هدفمندی را برای فعالیت های خود مشخص کرده است. تربیت متخصصان فضایی و ترویج دانش فضایی از کارهای زیربنایی است که به آن توجه می شود. از سوی دیگر بلاروس برنامه مشخصی برای توسعه سامانه های ماهواره ای خود دارد.

این کشور، اولین ماهواره خود را که یک ماهواره سنجش از دور بود و می توانست عکس های سیاه و سفید با قدرت تفکیک مکانی ۱.۲ متر و عکس های رنگی با قدرت تفکیک مکانی ۱۰.۵ متر بگیرد را پس از ۹ سال تلاش سال ۲۰۱۲ به فضا فرستاد. در حال حاضر نیز برنامه اصلی این کشور توسعه ماهواره های سنجش از دور زمین (ERS) با همکاری روسیه است. این سری ماهواره ها، از دقت بالایی برخوردار خواهند بود و اعلام شده تا سال ۲۰۱۵ یک ماهواره از این خانواده به نام تلسکوپ پرنده در مدار قرار خواهد گرفت، اما توسعه این ماهواره ها خود بخشی از یک برنامه بزرگ تر است که به موجب آن روسیه به توسعه زیرساخت های بلاروس ازجمله پایگاه زمینی کنترل ماموریت کمک می کند. تمام این برنامه ها در راستای پروژه ای مشترک میان کشورهای روسیه، اوکراین، قزاقستان و روسیه تحت عنوان توسعه سامانه مطالعات جغرافیایی قرار دارد.

از دیگر برنامه های بلاروس که توسط آکادمی ملی علوم این کشور برنامه ریزی شده، توسعه سامانه های مخابرات فضایی، ایستگاه های زمینی دریافت و تحلیل داده های ماهواره ای و سامانه ملی موقعیت یابی و زمان سنجی است.

آذربایجان

آژانس فضایی آذربایجان یکی از سازمان های فضایی نسبتا قدیمی است که سنگ بنای آن زمان شوروی سابق و ابتدای دهه ۹۰ گذاشته شد. صنایع فضایی آذربایجان ابتدا برای تولید برخی تجهیزات مورد نیاز شوروی ایجاد شد، اما با فروپاشی شوروی این صنایع تعطیل شد و هم اکنون نیز کارخانجات مربوطه از رده خارج شده اند.

دور بعدی فعالیت های فضایی آذربایجان با توجه خاص به ماهواره های مخابراتی و براساس همکاری با کشورهای غربی سال ۲۰۱۳ به ثمر نشست. آذربایجان ابتدا به توسعه ایستگاه های زمینی کوچک مخابرات ماهواره ای پرداخت و همزمان ساخت ماهواره های سری Azerspace توسط شرکت بوئینگ را در دستور کار قرار داد. اولین عضو این خانواده سال ۲۰۱۳ به فضا پرتاب شد. از سوی دیگر ایرباس نیز برای ساخت ماهواره های نظارت بر زمین سری Spot به صنایع فضایی آذربایجان وارد شد تا این کشور علاوه بر آمریکا از همکاری با کشورهای اروپایی نیز سود ببرد.

قزاقستان

پایگاه پرتاب فضایی بایکانور، اولین چیزی است که با شنیدن نام قزاقستان به ذهن می رسد. این پایگاه قدیمی از دیرباز سرمنشاء ایجاد و ادامه کار بخشی از صنعت فضایی قزاقستان بوده که عمدتا به حوزه پرتابگرها مرتبط می شود. این پایگاه همچنین محور همکاری روسیه با قزاقستان است.

اما فعالیت های فضایی قزاقستان که با رهبری طلعت موسابایف، از فضانوردان کارکشته جهان هدایت می شوند، منحصر به بایکانور نیست و این کشور همکاری نزدیکی با ایتالیا برای توسعه ماهواره های مخابراتی دارد. اولین محصول این همکاری با نام Kazsat ۱ یک سال پیش از تولد سازمان فضایی قزاقستان و سال ۲۰۰۶ به فضا پرتاب شد. ماهواره Kazsat ۲ نیز به دنبال آن در سال ۲۰۱۱ به فضا رفت و هم اکنون دو کشور برای توسعه این خانواده از ماهواره ها به همکاری خود ادامه می دهند.

کره جنوبی

موسسه تحقیقات هوافضایی کره که از سال ۱۹۸۹ فعالیت خود را آغاز کرد، متولی توسعه صنعت فضایی در این کشور است. این موسسه تمرکز خود را بر توسعه چند پلتفرم ماهواره که عمدتا کاربری چند منظوره دارند و همچنین ساخت ماهواره بر KSLV قرار داده است. همسایگی با کره شمالی موجب شد تا کره جنوبی اولین فعالیت خود را برای رسیدن به ماهواره ای چند منظوره با توانایی عکسبرداری دقیق انجام دهد. این فعالیت ها به ساخت سری ماهواره های Arriang منجر شد. از سوی دیگر اهمیت ماهواره های مخابراتی این کشور را بر آن داشت تا توسعه پلتفرم سری Coms را پیگیری کند. این خانواده از ماهواره ها همچنین به منظور تهیه تصاویر هواشناسی و انجام تحقیقات اقیانوس شناسی به کار می روند. علاوه بر این دو پلتفرم، کشور کره جنوبی ماهواره های تحقیقاتی سری Stsat را نیز در دستور کار قرار می دهد.

فارغ از فعالیت های انجام شده توسط موسسه تحقیقات هوافضایی کره، دولت این کشور به منظور جلب اشتیاق جوانان خود به کسب علم و دانش ۲۸ میلیون دلار را هزینه تربیت فضانورد و فرستادن آن به فضا توسط روسیه کرده است.

مالزی

مالزی ازجمله کشورهایی است که برای توسعه فناوری فضایی به تاسیس یک آژانس فضایی در سال ۲۰۰۲ پرداخت. هرچند برنامه فضانورد مسلمان این کشور که در راستای پروژه اولین مالزیایی فضانورد تعریف شد سر و صدای بسیاری به پا کرد، اما واقعیت این است که مالزی هزینه چندانی برای آن نداد و بیشترین بهره تبلیغاتی را از آن گرفت؛ چراکه می توان گفت این برنامه امتیازی بود که روسیه در جریان خرید هواپیماهای سوخوی به مالزی داد و تمام هزینه های آموزش فضانورد را تقبل کرد. از طرفی برنامه فضانورد مسلمان درواقع تدوین قوانین و احکام اسلامی ازجمله تعیین اوقات شرعی و جهت قبله برای فضانوردان مسلمان بود، اما برنامه اصلی توسعه فضایی مالزی چیز دیگری است.

این کشور توسعه چند پلتفرم ماهواره ای را با اهدافی مشخص دنبال می کند. یک سری از ماهواره های نظارت بر زمین مالزی بر پایه میکرو ماهواره های خانواده Tiungsat قرار گرفته اند که با انتقال فناوری از کشور انگلیس در حال توسعه هستند. مالزی از سوی دیگر پروژه ساخت ماهواره های نظارت بر زمین بومی تحت عنوان Razksat را دنبال می کند. گفته می شود این ما هواره ها که برای قرار گرفتن در مدار پایینی زمین طراحی می شوند قادر به تهیه عکس هایی با دقت تفکیک بالا هستند. علاوه بر این برای توسعه ماهواره های مخابراتی مدار ژئو، مالزی ساخت ماهواره های سری Mesat را به شرکت بوئینگ واگذار کرده است. اولین عضو این خانواده سال ۱۹۹۶ به فضا پرتاب شد و پس از آن تاکنون دو ماهواره دیگر از این سری برای مالزی ساخته و پرتاب شده اند، اما اینها تمام آرزوهای مالزی برای دستیابی به فضا نیستند و این کشور در حال توسعه ماهواره بر خود با همکاری ژاپن نیز هست تا به عنوان یک قدرت فضایی واقعی با دسترسی مستقل به فضا مطرح شود.

اندونزی

موسسه ملی هوانوردی و فضای اندونزی که سال ۱۹۶۳ تشکیل شد با توجه به موقعیت جغرافیایی مناسب این کشور برای پرتاب های فضایی پروژه های متعدد تاسیس پایگاه های پرتاب را با همکاری روسیه در دستور کار اصلی خود دارد. به دنبال این برنامه اندونزی بشدت مشتاق توسعه ماهواره برهای بومی برای خود است و تاکنون دو پروژه RX و RPS را در این زمینه کلید زده است. علاوه بر این توسعه ساندینگ راکت ها بخشی دیگر از برنامه فضایی این کشور را تشکیل می دهد.

اندونزی تلاش می کند تا از دانش متخصصان اوکراینی برای سرعت بخشیدن به پیشرفت های خود در این مسیر بهره بگیرد. همچنین این دو کشور برای توسعه ماهواره های اندونزی با یکدیگر موافقتنامه امضا کرده اند. با وجود این آمریکا و آلمان شرکای اصلی اندونزی در حوزه توسعه ماهواره ها هستند. این کشور ساخت ماهواره های مخابراتی خود را تحت سری Palapa به دست شرکت بوئینگ سپرده و برای گسترش دانش متخصصان خود به توسعه ماهواره کوچک تحقیقاتی Lapar با همکاری آلمان روی آورده است.

پاکستان

برنامه های فضایی در کشور پاکستان بشدت تحت تاثیر رقابت های این کشور با هند قرار دارد. کمیته تحقیقات فضایی پاکستان که از سال ۱۹۶۱ مشغول فعالیت است تاکنون موفقیت های بسیاری را در زمینه توسعه انواع ماهواره برها و ماهواره ها کسب کرده است. فرستادن ماهواره بر رهبار به ارتفاع ۱۳۰ کیلومتری در سال ۱۹۶۲ این کشور را به عنوان سومین قدرت آسیایی با توانایی انجام چنین پرتاب هایی مطرح کرد. ماهواره بر چند مرحله ای هاتف نیز از دیگر دستاوردهای پاکستان بود که سال ۱۹۸۹ توانست ۱۵۰ کیلوگرم محموله را در ارتفاع ۶۰۰ کیلومتری قرار دهد. جالب آن که یکی از اهداف اصلی این پروژه انجام کار مشترک توسط سازمان های پراکنده داخلی و به اشتراک گذاری تجربیات متخصصان این کشور با یکدیگر بود. پاکستان هم اکنون کار توسعه ماهواره بر شاهین را نیز در دست انجام دارد.

این کشور همچنین در توسعه ماهواره های بومی با کاربردهای مختلف ازجمله مخابراتی، نظارت بر زمین و هواشناسی نیز فعالیت داشته است. این فعالیت ها که در آغاز با همکاری کشورهای دیگر بویژه آمریکا صورت می گرفت در حال حاضر روی توسعه پلتفرم های ماهواره های Badr و Paksat تمرکز یافته است.

ترکیه

موسسه تحقیقات فناوری فضایی ترکیه که سال ۱۹۸۵ بنیانگذاری شد، هم اکنون در سه زمینه توسعه زیرساخت ها و پایگاه های زمینی، ماهواره برها و ماهواره ها مشغول فعالیت است، اما بزرگ ترین دستاوردهای این موسسه تاکنون در حوزه توسعه ماهواره ها بوده است. ترکیه تاکنون به توسعه پلتفرم های مختلفی با کاربردهای مخابراتی و نظارت بر زمین پرداخته است و فقط شمار ماهواره های مخابراتی سری Turksat که به فضا فرستاده شده اند به عدد ده می رسد. این ماهواره ها در ترکیه ساخته و فقط در برخی مدل های آنها از کمک ژاپنی ها استفاده شده است. ترکیه همچنین توسعه ۴ پلتفرم ماهواره های نظارت بر زمین را با اهداف مختلفی دنبال می کند. این کشور سال ۲۰۰۳ ماهواره سنجش از دور Bilsat را به فضا فرستاد. ترکیه همچنین با همکاری ایتالیا مشغول توسعه مدل های مختلف ماهواره های سری Goturk است. از طرفی ماهواره های خانواده Rasat نیز به عنوان یک پلتفرم بومی و توسط متخصصان ترک در حال ساخت است. علاوه بر این ها ترکیه به دانشگاه ها نیز توجه داشته و از ساخت ماهواره دانشجویی Itupsat حمایت کرده است.

نیجریه

نیجریه ازجمله کشورهای آفریقایی است که دستیابی به فضا را به عنوان یک هدف مهم ملی با جدیت دنبال می کند. این کشور تاکنون پنج ماهواره را با همکاری کشورهای چین و انگلیس در فضا قرار داده و هم اکنون به دنبال ساخت ماهواره بومی تا سال ۲۰۱۸ است. ماهواره های سری Nigersat که با همکاری انگلیسی ها ساخته شد، درواقع بخشی از یک برنامه بین المللی برای ایجاد یک منظومه ماهواره ای به منظور پایش بلایای طبیعی بود. نیجریه از این ماهواره ها همچنین برای پیدا کردن مناطق گسترش زیستگاه های پشه مالاریا و هشدار درباره شیوع بیماری استفاده می کند. ماهواره Nigcom که توسط چین ساخته شد و در اختیار نیجریه قرار گرفت نیز به عنوان اولین ماهواره مخابراتی قاره آفریقا سال ۲۰۰۷ پرتاب شد.

نیجریه توسعه ماهواره بر بومی تا سال ۲۰۲۵ را به عنوان برنامه های خود اعلام کرده و به گفته رسانه ها این کشور به این منظور مشغول مذاکره با کشور اوکراین برای انتقال فناوری است. علاوه بر این تربیت فضانورد توسط روسیه نیز در فهرست برنامه های آینده این کشور قرار دارد.

کلید موفقیت در کار فضایی بدون هزینه زیاد

نگاهی به مسیر طی شده و برنامه های آینده کشورهایی که با وجود بودجه کم فضایی علاقه مند به راهیابی به فضا هستند نشان می دهد، این کشورها هرچند بضاعت مالی اندکی دارند، اما با تکیه بر پروژه های کاربردی و توسعه عمیق تعداد محدودی پلتفرم ماهواره ای و انتخاب هوشمندانه در انجام خرید و همکاری یا بومی سازی در زمینه های مختلف بر مبنای محاسبات اقتصادی موفق شده اند بخوبی از مزایای فضا استفاده کنند.

علت اصلی انفجار راکت فالکون ۹

spacex-explosion-3

حدود یک ماه پیش بود که خبر انفجار فالکون ۹ در تمام خبرگزاری ها پیچید. اما علت انفجار آن تا همین چند روز پیش نامشخص بوده است.

انفجار ۲۸ ژوئن راکت اسپیس‌اکس تنها دو دقیقه پس از پرتاب رخ داد. ایلان ماسک همان روز در توییتی نوشت که تنها می‌داند کپسول اکسیژن مایع بخش بالایی راکت (Second Stage) فشاری بیش از اندازه را تجربه کرده و باعث انفجار شده است، اما علت این افزایش فشار مشخص نیست.

ایلان ماسک امروز در کنفرانس مطبوعاتی خبر داد که دلیل این اتفاق مشکل در یکی از پایه‌های بخش بالایی راکت بوده است. این پایه، بطری هلیوم قرارگرفته در درون کپسول اکسیژن مایع را سر جای خود نگه می‌دارد، اما وقتی که این پایه نتوانسته وظیفه خود را انجام دهد، مخزن هلیوم از جای خود حرکت کرده و به بالای کپسول اکسیژن اصابت کرده است. نتیجه این برخورد، آزادشدن مقدار زیادی هلیوم، افزایش فشار در کپسول اکسیژن، انفجار آن و در نهایت انفجار کل راکت بوده است.

در حالی که راکت به طور کامل در این انفجار از بین رفت، فضاپیمای بدون سرنشین دراگون که در بالای راکت قرار گرفته بود، توانست همچنان سالم بماند و به ارسال اطلاعات به مرکز کنترل زمینی بپردازد. به گفته ماسک این ارتباط تنها زمانی قطع می‌شود که دراگون از دید مرکز کنترل خارج شده و در نهایت به اقیانوس سقوط می‌کند و غرق می‌شود.

ماسک حتی ادعا می‌کند که اگر می‌توانستند چتر نجات دراگون را باز کنند، امکان سالم‌ماندن آن وجود داشت.

فضاپیمای دراگون با استفاده از چترنجات فرود می‌آید و سخت افزار موردنیاز برای آن تعبیه شده بود، اما مشکل اصلی ضعف سیستم نرم افزاری در فعال‌کردن سیستم چتر نجات بوده است.
ماسک در این باره می‌گوید: “نرم افزار موردنظر برای فعال‌کردن اتوماتیک چترنجات در دراگون نسخه یک (یعنی مدل بدون سرنشین) وجود ندارد و برای نسخه دو (نسخه باسرنشین) برنامه‌ریزی شده است. این نرم افزار به هنگام رسیدن دراگون ۲ به یک ارتفاع مشخص، چترنجات را فعال می‌کند.”

ماسک از انتقال این سیستم نرم افزاری به دراگون یک خبر داد.

ماسک همچنین وعده داده که اسپیس‌اکس پایه‌های جدیدی را برای راکت‌های بعدی و به منظور افزایش امنیت پرتاب‌ها در نظر خواهد گرفت. این شرکت نحوه تست پایه‌ها را نیز قبل از پرتاب تغییر خواهد داد.

مدیرعامل اسپیس‌اکس اعتقاد دارد که انفجار ۲۸ ژوئن تاثیری در قرارداد این شرکت با ناسا در برنامه انتقال فضانوردان به ایستگاه فضایی بین المللی نخواهد داشت. البته خبر می‌رسد که برنامه پرتاب آزمایشی راکت «فالکون هِوی» (Falcon Heavy) که برای ارسال فضانوردان در نظر گرفته شده و قرار بود اولین پرتابش در اواخر امسال انجام شود، به بهار ۲۰۱۶ منتقل شده است.